นครสวรรค์ : พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ สังคม และวัฒนธรรม

การเลือกตั้งถิ่นฐานและการดำเนินชีวิตของมนุษย์ในแต่ละพื้นที่ มีสาเหตุสำคัญหลายประการ โดยมักมีปัจจัยพื้นฐานที่สำคัญมาจากลักษณะภูมิประเทศ ภูมิอากาศ และทรัพยากรทางธรรมชาติของพื้นที่นั้นๆ มนุษย์มักเลือกตั้งถิ่นฐานในพื้นที่ ที่มีลักษณะภูมิประเทศเหมาะแก่การอยู่อาศัย โดยเฉพาะพื้นที่ราบ หรือที่ราบลุ่มแม่น้ำ และหากดินบริเวณใดมีความอุดมสมบูรณ์ ก็มักปรากฏหลักฐานการตั้งถิ่นฐานของผู้คนมากกว่าบริเวณอื่น เนื่องจากผู้คนส่วนใหญ่มักเลือกตั้งถิ่นฐานบริเวณที่เป็นที่ราบลุ่มและดินมีความอุดมสมบูรณ์ ทั้งนี้เป็นเพราะในสมัยก่อนมนุษย์ต้องอาศัยน้ำเพื่อการเพาะปลูก เลี้ยงสัตว์ และการบริโภค รวมทั้งแม่น้ำยังเป็นเส้นทางคมนาคมที่สะดวกในการติดต่อกับชุมชนอื่นๆ ด้วย ดังนั้นจึงมีแหล่งชุมชนปรากฏขึ้นบริเวณ 2 ฝั่งของแม่น้ำลำคลอง หรือแหล่งน้ำอื่นๆ เป็นจำนวนมาก ความสำคัญของปัจจัยดังกล่าวเห็นได้อย่างชัดเจนจากประวัติศาสตร์การตั้งถิ่นฐานของผู้คนในจังหวัดนครสวรรค์

กล่าวคือ นครสวรรค์เป็นดินแดนที่ตั้งอยู่ตอนบนของที่ราบภาคกลาง เป็นดินแดนที่มีความสำคัญและมีพัฒนาการทางประวัติศาสตร์ที่ต่อเนื่องมาอย่างยาวนาน โดยปรากฏชื่อเรียกในหลายชื่อ อาทิ ปากน้ำโพ  เมืองพระบาง และเมืองชอนตะวัน ลักษณะภูมิประเทศของนครสวรรค์คล้ายแอ่งกระทะ โดยพื้นที่ตอนกลางของจังหวัดเป็นแอ่งที่ต่ำ น้ำท่วมถึง ส่วนพื้นที่บริเวณขอบทางตะวันออกและทางตะวันตกมีระดับสูงขึ้น และด้วยสาเหตุที่พื้นที่ตอนกลางของนครสวรรค์เป็นแอ่งต่ำ จึงเป็นที่รองรับแม่น้ำหลายสายที่ไหลมารวมกัน อีกทั้งนครสวรรค์ยังเป็นจังหวัดที่เป็นต้นกำเนิดของแม่น้ำที่สำคัญที่สุดในประเทศไทย คือ แม่น้ำเจ้าพระยา รวมทั้งมีบึงบอระเพ็ดซึ่งเป็นบึงที่มีขนาดใหญ่ที่สุดของประเทศ (นงคราญ กาญจนประเสริฐ. 2528 : 24)

ภาพ แสดงอำเภอต่างๆ ในจังหวัดนครสวรรค์

นครสวรรค์เป็นดินแดนที่มีแม่น้ำสำคัญหลายสาย และโดยเฉพาะการที่ผู้คนมักเลือกตั้งถิ่นฐานอยู่ใกล้แหล่งน้ำเพื่อสะดวกต่อการดำรงชีพ ส่งผลให้สองฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา แม่น้ำปิง และ แม่น้ำน่านของ จังหวัดนครสวรรค์ มีผู้คนมาตั้งถิ่นฐานอยู่อย่างหนาแน่นมากกว่าบริเวณอื่น  แต่หากพื้นที่ใดไกลแหล่งน้ำหรือไม่มีแหล่งน้ำธรรมชาติ ผู้คนก็มักขุดสระขนาดใหญ่ เพื่อเก็บกักน้ำไว้ใช้ในการดำเนินชีวิตทั้งการบริโภค เลี้ยงสัตว์ และการเพาะปลูก ซึ่งพบลักษณะเช่นนี้ในอำเภอท่าตะโก อำเภอไพศาลี (นงคราญ กาญจนประเสริฐ. 2528 : 27) และเมื่อมีการขุดสระขึ้นที่ใด บริเวณดังกล่าวก็มักจะมีผู้คนอพยพเข้ามาอาศัยจนเกิดเป็นชุมชนมากขึ้น

นอกจากนี้ จากการค้นพบหลักฐานทางประวัติศาสตร์และหลักฐานทางโบราณคดี ยังทำให้ทราบว่านครสวรรค์ไม่เพียงแต่มีความสำคัญในแง่ของการเป็นถิ่นที่อยู่อาศัยของมนุษย์มาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ จนกระทั่งพัฒนาขึ้นเป็นชุมชนเมืองในช่วงสมัยประวัติศาสตร์ และมีพัฒนาการและความเจริญมาเป็นลำดับเท่านั้น แต่นครสวรรค์ยังเป็นเมืองที่มีความสำคัญในด้านยุทธศาสตร์ทางการทหาร โดยเฉพาะการทำสงครามระหว่างอยุธยากับพม่าในช่วงพุทธศตวรรษที่ 21 อีกทั้งยังมีความสำคัญในการเป็นเมืองศูนย์กลางทางการค้า มีเศรษฐกิจที่ขยายตัวเพิ่มขึ้นโดยเฉพาะหลังการทำสนธิสัญญาเบาว์ริงกับอังกฤษในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 4) เป็นต้นมา ความเจริญทางการค้าดังกล่าว ส่งผลให้มีผู้คนอพยพเข้ามาอยู่ในนครสวรรค์เป็นจำนวนมาก จนทำให้นครสวรรค์กลายเป็นเมืองที่มีความสำคัญเพิ่มขึ้นอีกลักษณะหนึ่ง คือ มีความหลากหลายทางด้านกลุ่มชาติพันธุ์ ทั้งไทย ลาว มอญ ญวน มุสลิม และโดยเฉพาะอย่างยิ่งชาวจีนที่เข้ามาสร้างความเจริญและสร้างเอกลักษณ์ให้นครสวรรค์ จนกลายเป็นจังหวัดที่มีความโดดเด่นในด้านการผสมผสานกันทางวัฒนธรรมระหว่าง     2 กลุ่มชาติพันธุ์ คือ ไทย-จีน จนกลายเป็นพหุสังคมวัฒนธรรมในที่สุด

 

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *